hreflang cho site nhiều ngôn ngữ: tự tham chiếu, x-default và các lỗi làm Google bỏ qua

hreflang là cách bạn nói với Google: "trang này có bản tiếng Anh ở địa chỉ kia, bản tiếng Việt ở địa chỉ này, hãy đưa đúng bản cho đúng người". Nó không làm trang lên hạng, cũng không thay được canonical; việc của nó là chọn đúng phiên bản để hiện cho người tìm bằng tiếng Việt hay tiếng Anh. Để Google tin, khai báo phải thoả ba điều: mã ngôn ngữ hợp lệ, URL tuyệt đối, và mỗi phiên bản liệt kê đủ mọi phiên bản kể cả chính nó, các trang trỏ qua lại cho nhau. Thiếu một vế, Google có thể lặng lẽ bỏ qua toàn bộ cụm.

Khai báo mẫu cho site Việt có bản tiếng Anh

Trên cả hai trang https://vidu.com/bang-gia và https://vidu.com/en/pricing, phần <head> chứa cùng một bộ:

<link rel="alternate" hreflang="vi" href="https://vidu.com/bang-gia">
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://vidu.com/en/pricing">
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://vidu.com/bang-gia">

Trang tiếng Việt có dòng trỏ về chính nó, trang tiếng Anh cũng vậy. Đó là phần tự tham chiếu mà nhiều cấu hình bỏ sót. x-default là bản dành cho người dùng không khớp ngôn ngữ nào đã khai, thường là trang chọn ngôn ngữ hoặc bản chính của site.

Ba cách khai báo tương đương nhau, chọn một và dùng nhất quán:

Cách	Hợp với	Lưu ý
Thẻ <link> trong <head>	Site vài ngôn ngữ, mẫu giao diện dễ sửa	Thẻ phải nằm trong head; nằm trong body bị bỏ qua
Tiêu đề HTTP Link	Tệp không phải HTML như PDF	Khó kiểm bằng mắt, dễ quên khi đổi máy chủ
Sitemap với xhtml:link	Site lớn, nhiều ngôn ngữ, không muốn phình head	Mỗi URL trong sitemap liệt kê đủ các bản, kể cả chính nó

Khai trong sitemap thì mỗi phiên bản là một thẻ <url> riêng, và trong mỗi thẻ lặp lại đủ bộ liên kết thay thế, kể cả dòng trỏ về chính nó:

<urlset xmlns="http://www.sitemaps.org/schemas/sitemap/0.9"
        xmlns:xhtml="http://www.w3.org/1999/xhtml">
  <url>
    <loc>https://vidu.com/bang-gia</loc>
    <xhtml:link rel="alternate" hreflang="vi" href="https://vidu.com/bang-gia"/>
    <xhtml:link rel="alternate" hreflang="en" href="https://vidu.com/en/pricing"/>
  </url>
  <url>
    <loc>https://vidu.com/en/pricing</loc>
    <xhtml:link rel="alternate" hreflang="vi" href="https://vidu.com/bang-gia"/>
    <xhtml:link rel="alternate" hreflang="en" href="https://vidu.com/en/pricing"/>
  </url>
</urlset>

Đừng trộn hai cách cho cùng một cụm trang (một nửa khai trong head, một nửa trong sitemap) rồi để hai nơi lệch nhau: khi có mâu thuẫn, bạn không biết Google đang tin nguồn nào. Cách khai sitemap nói chung có ở bài sitemap XML.

Mã ngôn ngữ: chỗ người Việt hay sai nhất

Giá trị hreflang gồm mã ngôn ngữ theo ISO 639-1, tuỳ chọn thêm mã vùng theo ISO 3166-1 alpha-2: vi, vi-VN, en, en-US, en-GB, zh-Hans (chữ giản thể) cũng hợp lệ.

• vn không phải mã ngôn ngữ. Tiếng Việt là vi; VN là mã quốc gia. hreflang="vn" là lỗi phổ biến nhất ở site Việt, và Google bỏ qua dòng đó.
• Chỉ có mã vùng là sai. hreflang="us" không hợp lệ; phải là en-US.
• en-UK sai, Vương quốc Anh là GB.
• Không cần thêm vùng nếu nội dung giống nhau cho mọi nơi dùng ngôn ngữ đó. Một bản tiếng Anh cho cả thế giới thì en là đủ; chỉ tách en-US, en-GB khi giá, đơn vị tiền, cách viết thật sự khác nhau.

Thuộc tính lang trên thẻ <html> là chuyện khác: Google đã nói nó không dựa vào thuộc tính này để xác định ngôn ngữ trang mà tự nhận từ nội dung. Nhưng trình đọc màn hình, trình dịch của trình duyệt và nhiều công cụ khác dùng nó, nên vẫn khai <html lang="vi"> đúng ngôn ngữ của từng bản. SEO Gốc dành 1 điểm cho thuộc tính này.

Lỗi hay gặp

Canonical của mọi bản trỏ về bản tiếng Việt

Đây là lỗi làm hỏng cả cụm. Bản tiếng Anh có rel="canonical" trỏ về trang tiếng Việt nghĩa là "trang này là bản sao, đừng lập chỉ mục nó". Google nghe theo canonical và bỏ bản tiếng Anh khỏi chỉ mục; hreflang trỏ tới một trang không được lập chỉ mục thì vô nghĩa. Mỗi phiên bản ngôn ngữ phải có canonical tự trỏ về chính nó. Bài thẻ canonical nói kỹ cách viết.

Thiếu liên kết trả về

Trang tiếng Việt khai bản tiếng Anh, nhưng trang tiếng Anh (thường do một nhóm khác làm, hoặc mẫu giao diện khác) không khai lại. Google cần xác nhận từ hai phía để tránh trường hợp ai đó tự nhận trang người khác là bản dịch của mình. Báo cáo hreflang cũ trong Search Console đã bị bỏ, nên lỗi này không còn được báo trực tiếp; phải tự kiểm hoặc dùng công cụ thu thập.

URL tương đối hoặc trỏ vào trang chuyển hướng

href="/en/pricing" không hợp lệ cho hreflang, phải có đầy đủ https:// và tên máy. Trỏ vào URL đang chuyển hướng (bản http://, bản có www trong khi site đã gom về không-www) hoặc trả 404 cũng làm cặp đó mất tác dụng. Sau mỗi lần đổi cấu trúc URL hay gom tên máy, rà lại hreflang.

Trỏ mọi trang về trang chủ bản kia

Bài tiếng Việt chưa có bản dịch, mẫu giao diện vẫn in hreflang tiếng Anh trỏ về trang chủ /en/. Hai trang không phải là bản dịch của nhau, Google sẽ bỏ qua hoặc hiểu sai. Trang nào chưa có bản dịch thì không in dòng cho ngôn ngữ đó.

Tự chuyển hướng theo IP

Site đọc IP khách, thấy từ nước ngoài thì chuyển sang bản tiếng Anh. Googlebot thu thập chủ yếu từ địa chỉ IP ở Mỹ, nên nó có thể không bao giờ thấy bản tiếng Việt. Google khuyên không tự chuyển hướng theo vị trí hay ngôn ngữ trình duyệt; thay vào đó hiện một dải gợi ý "Xem bản tiếng Việt" và để hreflang làm phần việc với kết quả tìm kiếm.

Dịch máy rồi khai hreflang hàng loạt

hreflang khai đúng không cứu được nội dung kém. Bản dịch máy chưa ai đọc lại, bỏ nguyên đơn vị tiền và số điện thoại Việt Nam, dễ bị coi là nội dung giá trị thấp. Với site nhỏ, một bản tiếng Anh ít trang nhưng viết tử tế đáng hơn nghìn trang dịch máy; chuyện ranh giới của nội dung sinh hàng loạt có ở bài viết bài hàng loạt bằng AI.

Những việc không cần làm

• Site chỉ có một ngôn ngữ thì không cần hreflang, kể cả khi muốn nhắm khách Việt ở nước ngoài. Không có hreflang không bị trừ điểm gì; SEO Gốc chỉ chấm tiêu chí này khi trang có khai.
• Không cần khai hreflang cho trang có noindex hoặc trang không có bản tương ứng.
• Không cần chọn tên miền quốc gia riêng (.vn, .com) chỉ để làm đa ngôn ngữ; thư mục /en/ trên cùng tên miền là cách dễ quản nhất.

Danh sách kiểm một cụm hreflang

1. Mọi giá trị là mã hợp lệ: vi chứ không phải vn; vùng đi kèm ngôn ngữ.
2. Mọi href là URL tuyệt đối, trả 200, đúng dạng chính thức (https, đúng www).
3. Mỗi trang trong cụm khai đủ mọi bản, kể cả chính nó.
4. Các bản khai giống hệt nhau về tập trang (trang A khai B, C thì B và C cũng khai A, B, C).
5. Canonical của mỗi bản tự trỏ về chính nó.
6. Có x-default nếu có trang chọn ngôn ngữ hoặc một bản mặc định.
7. <html lang> khớp ngôn ngữ thật của từng bản.
8. Không tự chuyển hướng theo IP.

Kiểm bằng SEO Gốc

Chấm điểm trang đọc các thẻ link rel="alternate" hreflang trên trang bạn nhập: báo mã sai và URL tương đối (lỗi hreflang_loi), báo khi bộ khai thiếu dòng tự tham chiếu (lỗi hreflang_thieu_tu), và kiểm thuộc tính lang. Công cụ chỉ đọc một trang nên không kiểm được liên kết trả về; nhập lần lượt từng bản ngôn ngữ để so. Trọng số các mục ở thang chấm điểm; tài liệu chính chủ ở Google Search Central.